Starten met thematiseren

Geplaatst op 10 oktober 2022

In de kinderopvang, bij kleuters en in groep 3 wordt er vaak gewerkt met thema’s. Het werken met thema’s  geeft de professional (pedagogisch medewerkers en leerkrachten) de mogelijkheid om samenhang aan te brengen tussen de verschillende activiteiten. Het gekozen thema moet aanleiding zijn om de betrokkenheid van kinderen te vergroten. Het thema wordt veelal ook gebruikt om de taal te stimuleren, waarbij vooral ingezet wordt op de woordenschat; woorden worden binnen een thema herhaald en kunnen toegepast worden. 

Basisprincipes bij thematiseren

In de praktijk ervaren professionals regelmatig dat de betrokkenheid snel afneemt, dat er geen spel op gang komt en/of dat de kinderen de aangeboden woorden op de lange termijn niet meer weten. 

Door een overstap te maken van thematisch werken naar thematiseren kun je een verbeterslag maken in educatie / onderwijs aan jonge kinderen. ‘Thematiseren’ moet je zien als werkwoord, dat wil zeggen dat de professional samen met de kinderen het thema gaat ontwerpen en uitwerken.  Hierbij zijn een aantal basisprincipes van belang, waaronder:

  • kinderen leren inhoudelijk over het onderwerp; hun kennis wordt vergroot;
  • het is een interactief proces tussen professional en kinderen; 
  • spel is de leidende activiteit; 
  • het aanbod is beredeneerd, verantwoord en vormt op een logische manier één geheel;
  • het open karakter; het thema wordt al werkend verbreedt en verdiept. 

In deze blog geven we een inkijk bij professionals die gestart zijn met de cursus ‘Van thematisch werken naar thematiseren’ en hoe zij hun thema volgens de kenmerken van het thematiseren zijn gestart. 

Gi-ga-groen

Bij CBO Noardwest Fryslân zijn 2 groepen met pedagogisch medewerkers en leerkrachten gestart met de cursus. Voor de deelnemers was het een eye-opener om een actieve titel te geven aan het thema. Omdat de eerste bijeenkomst in het begin van het schooljaar was, was het logisch om een titel te kiezen die aansloot bij de kinderboekenweek, zoals ‘Wij zorgen voor de natuur’, ‘Hoe groen is ons dorp’, ‘Wij speuren naar insecten en kriebelbeestjes’, ‘Op bezoek bij de bijen’ en is het boek ‘De blaadjesdief’ in een van de groepen de aanleiding voor het thematiseren. 

Na de eerste voorbereiding voor het nieuwe thema, zijn de professionals gestart met de oriëntatiefase. Er zijn activiteiten ingezet die de kinderen nieuwsgierig en enthousiast maken en die hun onderzoekende houding stimuleert. 

Een van de groepen heeft o.a. een wandeling gemaakt door het dorp om te onderzoeken hoe groen het dorp is. De kinderen kwamen op het idee om zoekkaarten te maken en zijn aan de slag gegaan met het maken daarvan, zo zijn er zoekkaarten gemaakt voor bomen, vogels en kleine dieren/insecten. 

Zoekkaart kleine dieren en insecten

In een andere groep is er rondom het thema ‘Op bezoek bij de bijen’ een brainstorm ronde geweest. Kinderen hebben in groepjes gesproken, getekend en geschreven over wat ze al weten over bijen en welke vragen ze erbij hebben. De kinderen zijn ook in de schoolbibliotheek op zoek gegaan naar boeken waarin ze informatie kunnen vinden over bijen. Deze staan nu op een informatietafel bij de themamuur. 

De kinderen verdiepen zich verder in het leven en het nut van bijen en in wat een imker doet. 

Een kenmerk van de oriëntatiefase is dat er veel gesprekken worden gevoerd met en door de kinderen. Dit geeft je als professional inzicht in de beginsituatie van de kinderen. Er zullen ook vragen vanuit de kinderen komen, waarop in het verloop van het thema antwoorden gezocht.

Het leescafé in een van de groepen wordt druk bezocht. Aan de hand van boeken wordt er gesproken over het bos  er wordt onder andere gezocht naar verschillende bomen in de boeken. Dit geeft weer aanleiding tot het tekenen en schrijven over het bos en inmiddels wordt de klas omgebouwd tot een bos (de kerstboom heeft al een plek in het bos) en worden er  bossen gebouwd in de zandtafel en buiten in de zandbak. 

De oriëntatiefase geeft aanleiding om spelhoeken te creëren of bestaande hoeken aan te passen. Het spel begint op gang te komen. 

Zo is te zien dat in een van de groepen de kinderen uit de huishoek zich goed aankleden en boswandelingen gaan maken in het tot bos omgebouwde klaslokaal en is er een boswachtershut gemaakt. 

In de groep waar insecten en kriebelbeestjes de aanleiding zijn voor het thema, worden insectenhotels gebouwd, onderzoek gedaan naar de beestjes via boeken en met behulp van insectenpotjes. 

Het thematiseren rondom de titels die aansluiten bij Gi-ga-groen geven veel aanleiding voor onderzoek, gesprekken, informatie opzoeken in boeken om daar vervolgens ook weer over te tekenen en schrijven. 

Het bos wordt aangelegd

Wat stampt er door de straat?

Op OBS de Hoekstee lag er bij juf Ingrid in de klas op een dag een drol. 

Wat een reuk .. en van wie zou die drol toch zijn?

Het was de aanleiding voor het thema “Wat stampt er door de straat”. De nieuwsgierigheid bij de kinderen was gewekt met de echte olifantendrol. De kinderen wilden ontdekken en leren over olifanten. Zo moest de olifant op ware grootte worden getekend en weten de kinderen het verschil tussen de Afrikaanse en Aziatische olifanten.  

Na het oriënteren op de olifant; waar leven olifanten en waar in Nederland kun je olifanten zien, komt het spel op gang. Er wordt gewerkt aan de verteltafel van Boer Boris en de olifant en in de bouwhoek ontstaat een savanne met een hol voor de Afrikaanse olifanten.

De belangstelling van de kinderen gaat verder uit naar de dierentuin. Er worden plattegronden gemaakt, zodat de dierentuin straks nagebouwd kan worden. Met brooddeeg wordt er voedsel voor de voederkeuken gemaakt en de voedertijden zichtbaar bij de dierenverblijven. 

Nieuwe woorden, nieuwe kennis

Al bij de start van de verschillende thema’s is te zien dat de kennis van de kinderen vergroot is. Woorden als krioelen, zespotigen, pantser en borststuk worden door de kinderen begrepen  en onderscheid tussen Afrikaanse en Aziatische olifanten en het verschil tussen loof- en naaldbomen wordt door de kinderen uitgelegd. Doordat kinderen de thema’s zelf als betekenisvol ervaren, hun nieuwsgierigheid is gewekt en ze samen met de professional het thema opbouwen, er over kunnen spelen, praten en schrijven kunnen ze zich optimaal ontwikkelen. 

Wil jij ook de stap maken van het werken met een thema naar thematiseren en meegenomen worden in het hele proces? Volg dan ook de cursus ‘Van thematisch werken naar thematiseren’.

De cursus is gebaseerd op het boek ‘Van thematisch werken naar thematiseren’ (Bouwman, Houtsma, Mulder, Van Wanningen, 2021; PICA)

Lees ook:

Wizz Scholing werkt samen met

Neem contact op met Wizz Scholing

Overflakkee 33
8302 NZ Emmeloord

info@wizz-scholing.nl

085-8200887