Hoera! Er is een baby geboren.

Geplaatst op 14 november 2022

Stimuleren van spontaan schrijven bij jonge kinderen

Als kinderen de mogelijkheid krijgen om te experimenteren met spellen en schrijven ontwikkelen zij betere leesvaardigheden. Het is van belang om in het onderwijs kansen te creëren voor kinderen om in betekenisvolle situaties te gaan schrijven. Door het spontane schrijven komen de kinderen steeds meer te weten over letters en klanken. 

In eerste instantie zullen jonge kinderen krabbels op papier zetten. Er zijn nog geen letters of woorden te herkennen. Naarmate hun ontwikkeling vordert zullen er steeds meer herkenbare vormen op papier komen tot ze in de fase van het zogenaamde ‘invented spellen’ komen, herkenbaar aan het fonetisch schrift. Kinderen tekenen daarbij de (letter)symbolen bij de klanken die ze horen; ze koppelen hierbij een teken aan een klank. 

Door te werken met thema’s waar kinderen enthousiast over zijn en over kunnen spelen in de hoeken kan het spontane schrijven worden gestimuleerd. Het schrijven krijgt dan een functie in het spel. 

Uit de praktijk

Het onderwijsteam van basisschool De Horizon in Hoorn wilde het taalaanbod voor de jongste kinderen verdiepen door meer gebruik te maken van het verbinden van het aanbod taal aan betekenisvolle hoeken en het spel van de kinderen. De kinderen in de kleutergroep op De Horizon hebben Nederlands als tweede taal en spreken bij binnenkomst nog vrijwel geen Nederlands. 

De leerkrachten hebben gekozen om aan de slag gegaan met het thema ‘Hoera! Er is een baby geboren’. In de voorbereiding en tijdens de uitvoering is steeds nagedacht over hoe het spel impuls zou kunnen krijgen, waarbij ook de mondelinge taal en het functioneel lezen en schrijven gestimuleerd kon worden. 

Allereerst zijn er passende materialen voor de hoeken verzameld om zoveel mogelijk ‘echte’ situaties in de hoeken na te bootsen. In de oriënterende fase hebben de kinderen meegedacht en zijn er ook door kinderen materialen ingebracht. Samen met de kinderen werden hoeken opgebouwd en kwam het spel op gang. Om te zorgen dat kinderen in aanraking zouden komen met boeken / teksten is er gezorgd voor een verzameling boeken, zowel prentenboeken, leesboeken als informatieve boeken. Door informatieve boeken toe te voegen kunnen kinderen nieuwe kennis en informatie opzoeken en er met elkaar over praten, waarbij de mondelinge taal (luisteren, spreken en woordenschat) wordt gestimuleerd. 

Omdat het uitgangspunt steeds is geweest het stimuleren van het spel en de taal is tijdens en na het opbouwen van de hoeken met de kinderen, steeds gekeken hoe de beginnende geletterdheid gestimuleerd zou kunnen worden. 

Door het thema samen met de kinderen op te bouwen ontstonden er vanuit de kinderen ideeën die goed aansloten bij de taaldoelen van de leerkrachten. Zo moesten er in de babykamer voorleesboekjes komen; de baby moet immers voorgelezen worden. Een van de kinderen wist over het groeiboekje voor baby’s, dit was een mooie aanleiding om het groeiboekje te introduceren en een consultatiebureau in te richten. In de babykamer (de huishoek is hiervoor aangepast) zijn groeiboekjes neergelegd, die meegenomen konden worden naar het consultatiebureau. 

Omdat het uitgangspunt steeds is geweest het stimuleren van het spel en de taal is tijdens en na het opbouwen van de hoeken met de kinderen, steeds gekeken hoe de beginnende geletterdheid gestimuleerd zou kunnen worden. Door het thema samen met de kinderen op te bouwen ontstonden er vanuit de kinderen ideeën die goed aansloten bij de taaldoelen van de leerkrachten. Zo moesten er in de babykamer voorleesboekjes komen; de baby moet immers voorgelezen worden. Een van de kinderen wist over het groeiboekje voor baby’s, dit was een mooie aanleiding om het groeiboekje te introduceren en een consultatiebureau in te richten. In de babykamer (de huishoek is hiervoor aangepast) zijn groeiboekjes neergelegd, die meegenomen konden worden naar het consultatiebureau.

Een van de groeiboekjes

Door een verbinding te maken tussen de hoeken is er voor de kinderen een ‘noodzaak’ ontstaan om te lezen en schrijven in hun spel. Bij het onderzoek van de baby’s in het consultatiebureau werden de baby’s gewogen en gemeten en de gegevens van de lengte en gewicht werden genoteerd in de groeiboekjes. De vervolgafspraken werden genoteerd in de agenda’s van de dokter en de ouders. 

De ouders in de wachtkamer van het consultatiebureau hadden er behoefte aan om in hun wachttijd iets te kunnen lezen. En zo kwamen er tijdschriften in de wachtkamer. Bij de schrijftafel zijn tijdens het thema voorbeelden van geboortekaartjes en felicitatiekaarten neergelegd door de leerkrachten en ingebracht door de kinderen. Dit heeft kinderen aangezet om zelf kaartjes te ontwerpen en daarbij te schrijven. Het neerleggen van verschillende kleuren ‘lege’ kaartjes en een aantal mooie pennen werkten hierbij als extra stimulans. De kaartjes werden gepost en vervolgens bezorgd bij de babykamer, waardoor er een mooie slinger van zelfgemaakte felicitatiekaarten hing in de babykamer.

Voor de verteltafel is gekozen voor het prentenboek ‘Saar, wordt grote zus’. Het boek is ingebracht halverwege het thema. Nadat het boek een aantal keren is aangeboden aan de groep is samen met de kinderen de verteltafel ingericht. Een aantal afbeeldingen uit het boek zijn gekopieerd en opgehangen om het verhaal aan de verteltafel te ondersteunen. 

Door het voorspelen en meespelen van de leerkrachten aan de verteltafel lukte het de meeste kinderen om daarna zelfstandig het verhaal na te spelen.  

Aan de verteltafel werd ook bij een aantal kinderen het schrijven uitgelokt. Kinderen wilden tekenen over het verhaal (boek) en maakten daar krabbels of woorden bij. 

Wil jij invented spellen integreren in je onderwijsaanbod? Volg dan de cursus ‘Spelen met letters en klanken’. In de cursus krijg je praktische tips voor de eigen praktijk.

Lees ook:

Blog door: Tanja Groot en Margreeth Mulder

Wizz Scholing werkt samen met

Neem contact op met Wizz Scholing

Overflakkee 33
8302 NZ Emmeloord

info@wizz-scholing.nl

085-8200887