Blog

Invented spellen …….dat wil ieder kind!

Geplaatst op 09 september 2018

Invented spellen kun je het beste definiëren als het ‘spontaan schrijven’ van jonge kinderen ( 3-7 jaar) over datgene wat ze zien, horen en meemaken. Jonge kinderen staan nieuwsgierig in de wereld en willen die wereld leren kennen en begrijpen. Ze stellen vragen, imiteren wat ze ‘de grote mensen’ zien en doen, en worden steeds vaardiger en krijgen daardoor letterlijk grip op de wereld om hen heen.

In verschillende situaties komen jonge kinderen in aanraking met geschreven taal. Ze worden voorgelezen, zien hun ouders lezen en schrijven, ze bekijken verschillende boeken, tijdschriften, letters en woorden in digitale beelden.  Geletterdheid ontstaat al in de voorschoolse periode en de belangstelling voor letters en woorden neemt steeds meer toe. Er wordt geëxperimenteerd, gekrabbeld, tekenletters gemaakt, er ontstaan letterachtige vormen, de eerste woorden worden geschreven of nageschreven. Deze vorm van schrijven is het zogenaamde fonetisch schrijven of invented spellen. Je schrijft de letters en woorden zoals je ze hoort. Daarmee ontstaat het besef dat wat je kunt lezen eerst geschreven is en wat je schrijft in verband staat met wat je zegt of wilt vertellen. Gaandeweg ontdekt het jonge kind dat woorden op een vaste manier, volgens regels, worden geschreven. Het schriftsysteem wordt ontdekt, de ‘zuivere’ spelling komt nu aan bod. De relatie van invented spellen met het leren lezen ligt in de ontdekking en ervaring dat schrijven en lezen bij elkaar horen.

Uit diverse onderzoeken blijkt dat vooral het schrijven met de hand een belangrijke rol speelt bij het leren lezen en spellen. Er bestaan duidelijke verbanden tussen de hersenprocessen van lezen en schrijven ( Longcamp et all.). Anneke Smits ( Windesheim) benadrukt in haar publicaties het belang van vroegtijdige aandacht voor foneembewustzijn en klanktekenkoppeling en baseert zich hierbij op internationaal onderzoek (o.a. Snow, Burns& Griffin ).

Vaardigheden voor het fonemisch bewustzijn moeten niet als doel worden aangeboden en geoefend maar geïntegreerd in een context met een betekenisvolle inhoud. Jonge kinderen schrijven hun eigen naam, schrijven bij hun eigen tekening, maken lijstjes, schrijven een briefje. Allemaal kleine schrijfactiviteiten die vanuit nieuwsgierigheid, willen proberen en functionaliteit worden uitgevoerd. Het Expertisecentrum Nederlands benoemt de verschillende fasen van invented spellen.

Peter Elbow (‘Write first’) en Bea Pompert (‘Lezen en schrijven doe je samen’) geven zelfs aan dat lezen begint met schrijven. Het leesproces start met het schrijven, jonge kinderen kunnen alles schrijven wat ze kunnen zeggen op hun manier, gebruikmakend van invented spellen. Daarbij is schrijven veel meer een actief proces en lezen een passieve activiteit. Bea Pompert benadrukt daarnaast de functionaliteit van het schrijven bij het oriënteren op de wereld. Eigen belevenissen en ervaringen vormen een bron van inspiratie en informatie om te schrijven en te lezen.  Door schrijfonderwerpen zo dicht mogelijk bij de belevingswereld van kinderen te kiezen kunnen kinderen hun verhaal vertellen en schrijven. Denk aan rijke thema’s waar veel over te leren valt door samen te praten, te vertellen, te schrijven en met elkaar over te lezen. Eigen en andermans teksten worden hierbij gebruikt.

De praktijk van invented spellen

Jonge kinderen hebben allereerst een leerkracht nodig die model is. Een leerkracht die in verschillende situaties een voorbeeldrol vervult. Hij/zij laat zien dat schrijven en lezen beide leuk zijn. Daarnaast is de leerkracht gericht op het spontaan en bewust schrijfgedrag uitlokken. Verder is een rijke taalomgeving nodig waar naast boeken aantrekkelijk schrijf-/leesmateriaal aanwezig is.

Denk bij een goed basisaanbod aan:

  • een gevarieerde en geactualiseerde boekencollectie
  • een inspirerende leesschrijfhoek: diverse stiften, potloden, blaadjes in verschillende kleuren en formaten, formulieren,kalender, agenda, ongelinieerd papier, gelinieerd papier, gevarieerde post-its , mailtjes, enveloppen, briefpapier, kaarten, notitieblokjes, rekeningen, stempels, kant en klare letters etc.
  • inhoudelijk rijke thema’s
  • een presenteerplek voor de schrijfproducten van de kinderen

Sigrid Houtsma, onderwijsadviseur, Specialist Jonge Kind, Beeldcoach opleider en begeleider.

Meer praktijkvoorbeelden, achtergrondinformatie en inspiratie vind je op deze website.

Wil je meer weten over invented spellen, bekijk dan ons cursusaanbod ‘invented spelling in Drachten en Hoogeveen.

 

Stevige Rekenmuurtjes

BOUW samen MET de LEERLINGEN aan STEVIGE REKENMUURTJES Om goed te leren rekenen moet er met leerlingen gewerkt worden aan begrip, adequate oplossingsprocedures, geautomatiseerde basisvaardigheden en het flexibel kunnen toepassen van kennis en vaardigheden. Veel leerlingen hebben te maken met problemen bij het automatiseren.  Hierdoor ontstaan er stagnaties in het leren rekenen. Leerkrachten ervaren deze […]

Ik ga op reis en neem mee….

Deze pagina is voor alle kinderen en hun ouders, opa’s en oma’s, tantes en ooms, neven en nichten, vrienden en vriendinnen… Straks is het zomervakantie. Even geen school, even geen rekenles, even geen huiswerk! Dan is er lekker veel tijd om spelletjes te spelen. Lees verder

Kinderen willen leren 

Kinderen willen leren, omdat zij greep willen krijgen op het leven om heb heen. De school is daarvoor een uitgelezen plek, omdat het een minimaatschappij is. Lees in het artikel uit de Volgens Bartjens (jaargang 37, nummer 1) hoe je als school de intrinsieke motivatie kan bewaren. Het artikel is een weergave van een interview […]

Blij Ei dobbelspel

Om de basisvaardigheden rekenen te oefenen hebben we weer een dobbelspel gemaakt. Deze keer in de sfeer van Pasen. Lees hier de spelbeschrijving. De kopieerbladen met spelkaartjes kunt u hier downloaden.  De gebruikte zandloper, fiches en de dobbelstenen zijn afkomstig van Wizz Spel  

Rekenen op begrip

 Kiezen voor de juiste vorm van instructie Directe instructie is bij rekenen eigenlijk alleen in de fase van procedureontwikkeling een goede instructievorm en het is zeker niet het enige instructiemodel dat in de rekenles gebruikt zou moeten worden. In dit artikel willen de auteurs laten zien wanneer en hoe Directe Instructie in de rekenles goed […]

Overgang PO-VO

Uit een PO-VO overleg tussen de basisscholen van PCBO Tytsjerksteradiel en CSG Liudger locatie Burgum is een werkgroep ontstaan die zich in de afgelopen periode heeft beziggehouden met een doorgaande lijn rekenen van het basisonderwijs naar het voortgezet onderwijs. Om een doorgaande lijn te realiseren zijn er  inhoudelijke overleggen geweest in de werkgroep. Dit inhoudelijk […]

Een goede rekenstart

Een doorgaande lijn naar groep 3 De start in groep 3 wordt door veel kinderen als spannend ervaren. Met name de meer schoolse aanpak, waarbij leerlingen aan een eigen tafeltje zitten en langere tijd met verplichte opdrachten aan het werk zijn, maakt dat een deel van de leerlingen moeite heeft om te wennen aan het […]

Spelenderwijs werken aan rekendoelen, ook tijdens buitenspel ….

In het onderwijs met jonge kinderen zien we hoe kinderen geboeid kunnen worden door een betekenisvol thema. Een goed gekozen thema roept nieuwsgierigheid op, genereert volop betrokkenheid en leert kinderen nieuwe feiten op basis van eigen vragen, ontdekkingen en ervaringen. Dit geeft de leerkracht de gelegenheid om rekendoelen te verbinden aan het spel van jonge kinderen, […]

Rory’s Story Cubes

Rory’s Story Cubes zijn dobbelstenen met plaatjes erop. Met deze ‘verhaaldobbelstenen’ kun je urenlang plezier hebben, alleen, samen of in een groepje. Je kunt ze gebruiken op school, bij de logopedie en thuis. De Story Cubes kunnen op verschillende manieren ingezet worden, bijvoorbeeld: met jonge kinderen die bij de plaatjes een verhaaltje kunnen bedenken als […]

Wizz Scholing werkt samen met

Neem contact op met Wizz Scholing

Overflakkee 33
8302 NZ Emmeloord

info@wizz-scholing.nl

06-37604520

Wizz Menu